ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ
Meke: Η παράδοση του χορού, του τραγουδιού και της αφήγησης ιστοριών στα Φίτζι
Το Meke είναι ο γενικός όρος για τον χορό, το άσμα και την αφήγηση ιστοριών των Φίτζι — και αποτελεί μια πραγματικά διαφορετική παράδοση από τα σόου με φωτιά που ανεβαίνουν για τους επισκέπτες γύρω από το Nadi.
Δείτε ημερομηνίες για το Fiji Fire Dance στο GetYourGuide ↗Τι είναι πραγματικά το meke
Το «meke» είναι ο γενικός όρος στα φιτζιανά για μια παραδοσιακή παράσταση που συνδυάζει απαγγελία ή τραγουδιστή ποίηση, χορογραφημένο χορό και αφήγηση ιστοριών — ιστορικά χρησιμοποιούνταν για να καταγραφούν ιστορίες, θρύλοι και σημαντικά γεγονότα για κοινότητες χωρίς γραπτή παράδοση. Το meke δεν είναι μια σταθερή, ενιαία ρουτίνα· είναι μια ευρεία μορφή παράστασης, πιο κοντά εννοιολογικά σε «φιτζιανό χοροθέατρο» παρά σε ένα συγκεκριμένο χορευτικό στυλ, και διαφορετικά χωριά και περιοχές έχουν τα δικά τους ρεπερτόρια που μεταδίδονται από γενιά σε γενιά μέσω των ερμηνευτών. Η εκμάθηση του meke ενός χωριού παραδοσιακά απαιτούσε χρόνια εξάσκησης, καθώς οι κινήσεις, το άσμα και το νόημα έπρεπε να μεταδοθούν με ακρίβεια από τους μεγαλύτερους στους νεότερους ερμηνευτές.
Διαφορετική κατασκευή, διαφορετικοί ρόλοι
Στο εσωτερικό του meke υπάρχουν αναγνωρισμένες κατηγορίες που εκτελούνται από διαφορετικές ομάδες — ανδρικοί πολεμικοί χοροί με ρόπαλα ή δόρατα (μερικές φορές αποκαλούμενοι meke wesi), γυναικείοι χοροί με βεντάλιες από υφαντό υλικό (seasea), καθώς και καθιστές ή όρθιες φόρμες που δίνουν έμφαση στην κίνηση των χεριών και των βραχιόνων παρά στη μετακίνηση στον χώρο. Οι συγκεκριμένοι χοροί, οι φορεσιές και τα τραγούδια που χρησιμοποιούνται συχνά συνδέονται με ένα συγκεκριμένο χωριό ή περίσταση, και αυτός είναι εν μέρει ο λόγος που τα προγράμματα στις πολιτιστικές παραστάσεις μπορεί να διαφέρουν — μπορεί να δείτε διαφορετική επιλογή meke ανάλογα με την κοινότητα των καλλιτεχνών που παρακολουθείτε.
Το Meke και ο χορός της φωτιάς δεν είναι η ίδια παράδοση.
Είναι εύκολο να συγχέουμε το meke με την επίδειξη φωτιάς σε μια βραδινή πολιτιστική παράσταση, καθώς συχνά προγραμματίζονται διαδοχικά, αλλά προέρχονται από πραγματικά διαφορετικές παραδόσεις. Το meke είναι αφηγηματικό τραγούδι με χορό που εκτελείται ευρέως σε όλη τη Φίτζι, χωρίς να συνδέεται με κάποιο συγκεκριμένο νησί. Το φιτζιανό περπάτημα στη φωτιά (vilavilairevo) είναι μια κληρονομική τελετουργία που αφορά αποκλειστικά τον λαό Sawau του νησιού Beqa. Ο χορός με το φλογερό μαχαίρι, αντίθετα, αναπτύχθηκε στη Σαμόα και αποτελεί μια σύγχρονη πολυνησιακή μορφή ψυχαγωγίας, όχι παραδοσιακό φιτζιανό έθιμο. Μια καλά οργανωμένη παράσταση θα πρέπει να καθιστά σαφείς αυτές τις διαφορές, αντί να παρουσιάζει και τα τρία ως ένα ενιαίο «φιτζιανό χορό της φωτιάς».
Τα όργανα πίσω από την παράσταση
Το meke παραδοσιακά συνοδεύεται από κρουστά και ρυθμικό άσμα, παρά μόνο από μελωδικά όργανα — το lali (ένα σκαλιστό ξύλινο τύμπανο-σχισμή) χρησιμοποιείται για να δώσει τον ρυθμό και να σημάνει την έναρξη της παράστασης, ενώ το ομαδικό φωνητικό άσμα προωθεί την αφήγηση της ιστορίας. Πολλές πολιτιστικές βραδιές που απευθύνονται σε επισκέπτες προσθέτουν μια ορχήστρα εγχόρδων με κιθάρα και όργανα τύπου ουκραλέλε για έναν πιο σύγχρονο, προσιτό ήχο, ανάμεσα ή παράλληλα με τα τμήματα meke — ευχάριστο άκουσμα, συχνά με πραγματικά ταλαντούχους μουσικούς, αλλά σε διαφορετικό ύφος από το παραδοσιακό, άσματο-κεντρικό meke αυτό καθαυτό, οπότε μην υποθέσετε ότι τα τραγούδια με έγχορδα που ακούτε είναι το meke.
Τι απεικονίζουν στην πραγματικότητα οι χορευτές
Ένα meke συχνά αφηγείται μια συγκεκριμένη ιστορία — έναν θρύλο, ένα ιστορικό γεγονός, ένα αφιέρωμα σε έναν αρχηγό ή ένα καθημερινό θέμα όπως το ψάρεμα ή η φύτευση — που εκφράζεται μέσα από συγχρονισμένες κινήσεις και αλλαγές σχηματισμών, παρά μέσω αφηρημένου χορού. Τα κοστούμια, από υφαντά στοιχεία masi (ύφασμα από φλοιό δέντρου) έως στολίδια από κοχύλια και φυλλώματα, επιλέγονται για να ταιριάζουν στην ιστορία που αφηγείται και όχι απλώς για εντυπωσιακό οπτικό αποτέλεσμα. Αν μια παράσταση προσφέρει οποιαδήποτε εξήγηση για το τι αντιπροσωπεύει ένα συγκεκριμένο meke, αξίζει να την προσέξετε — το νόημα είναι συνήθως το πιο ενδιαφέρον κομμάτι, πολύ πέρα από το θέαμα της ίδιας της χορογραφίας.