GELENEKSEL DANS
Meke: Fiji'nin Dans, Ezgi ve Hikâye Anlatma Geleneği
Meke, Fiji dansı, ilahisi ve hikâye anlatıcılığını kapsayan bir şemsiye terimdir — ve Nadi çevresinde ziyaretçiler için sahnelenen ateş gösterilerinden gerçekten farklı bir gelenektir.
GetYourGuide'da Fiji Ateş Dansı tarihlerini görün ↗Meke’in aslında ne olduğu
Meke, Fiji'nin genel terimi olup, koro halinde ya da ezgili söylenen şiir, koreografik dans ve hikâye anlatıcılığını birleştiren geleneksel bir gösteriyi ifade eder — tarihsel olarak yazılı geleneği olmayan toplulukların tarihini, efsanelerini ve önemli olaylarını kaydetmek için kullanılırdı. Bir meke, sabit bir rutin değildir; geniş bir performans biçimidir ve kavramsal olarak tek bir dans stiline değil, "Fiji dans-tiyatrosu"na daha yakındır. Farklı köyler ve bölgeler, kuşaklar boyunca aktarılan kendi repertuarlarına sahiptir. Bir köyün mekesini öğrenmek geleneksel olarak yıllarca pratik gerektirirdi; çünkü hareketler, ezgi ve anlam, büyüklerden genç icracılara eksiksiz bir şekilde aktarılmak zorundaydı.
Farklı mekân, farklı roller
Meke içinde, farklı gruplar tarafından icra edilen tanınmış kategoriler bulunur — erkeklerin sopa veya mızraklarla yaptığı savaş dansları (bazen meke wesi olarak anılır), kadınların dokuma yelpazelerle (seasea) yaptığı yelpaze dansları ve zeminde hareket etmekten çok el ve kol hareketlerini vurgulayan oturarak ya da ayakta yapılan formlar. Kullanılan belirli danslar, kostümler ve şarkılar genellikle belirli bir köye veya etkinliğe bağlıdır; bu da kültürel gösterilerdeki programların neden değişiklik gösterebileceğinin bir parçasıdır — hangi topluluğun sanatçılarını izlediğinize bağlı olarak farklı bir meke seçkisi görebilirsiniz.
Meke ve ateş dansı aynı gelenek değildir.
Meke ile ateş gösterisini akşam kültür şovlarında art arda programlandıkları için birbirine karıştırmak kolaydır; ancak ikisi köken olarak gerçekten farklı geleneklerden gelir. Meke, Fiji genelinde yaygın olan, tek bir adaya bağlı olmayan ilahi ve dansla anlatılan bir hikâye anlatıcılığıdır. Fiji ateş yürüyüşü (vilavilairevo) ise Beqa Adası'nın Sawau halkına özgü kalıtsal bir ritüeldir. Buna karşılık ateş bıçağı dansı Samoa'da gelişmiştir ve geleneksel bir Fiji dansı değil, modern bir Polinezya eğlence biçimidir. İyi organize edilmiş bir gösteri, bu üçünü tek bir farklılaşmamış "Fiji ateş dansı" olarak sunmak yerine bu ayrımları net biçimde ortaya koymalıdır.
Performansın ardındaki enstrümanlar
Meke geleneksel olarak yalnızca melodik enstrümanlarla değil, perküsyon ve ilahiyle icra edilir — lali (oyma ahşap yarık davul) ritmi kurmak ve performansın başlangıcını işaret etmek için kullanılır; grup halinde söylenen vokal ilahiler ise hikâye anlatımını ileri taşır. Ziyaretçilere yönelik birçok kültürel akşam etkinliği, meke bölümleri arasında veya yanında daha çağdaş ve erişilebilir bir ses için gitar ve ukulele tarzı enstrümanlar çalan bir yaylı çalgı grubu ekler — dinlemesi keyifli ve çoğu zaman gerçekten yetenekli müzisyenlik sergilenir, ancak bu, geleneksel ilahi odaklı mekenin kendisinden farklı bir tondur; bu yüzden duyduğunuz yaylı çalgı şarkılarının meke olduğunu varsaymayın.
Dansçıların aslında neyi canlandırdığı
Bir meke çoğu zaman belirli bir hikâye anlatır — bir efsane, tarihi bir olay, bir şefe saygı duruşu ya da balıkçılık veya ekim gibi gündelik bir tema — ve bunu soyut danstan ziyade senkronize hareketler ve formasyon değişimleriyle ifade eder. Dokunmuş masi (ağaç kabuğu kumaşı) unsurlarından deniz kabuğu süslemelerine ve yapraklara kadar uzanan kostümler, yalnızca görsel etki için değil, anlatılan hikâyeye uygun olarak seçilir. Bir gösteri, belirli bir mekenin neyi temsil ettiğine dair herhangi bir açıklama sunuyorsa, buna kulak vermeye değer — çünkü anlam, koreografinin gösterişinin çok ötesinde, genellikle işin en ilginç kısmıdır.