TRADYCYJNY TANIEC
Meke: Fidżińska tradycja tańca, pieśni i opowieści
Meke to zbiorcze określenie fidżyjskiego tańca, śpiewu i opowieści – i to tradycja zupełnie inna niż pokazy ognia wystawiane dla turystów w okolicach Nadi.
Zobacz terminy Fiji Fire Dance na GetYourGuide ↗Co to właściwie jest meke
Meke to ogólne fidżyjskie określenie tradycyjnego występu łączącego śpiewaną lub intonowaną poezję, choreograficzny taniec i opowieść — historycznie służyło do utrwalania historii, legend i ważnych wydarzeń dla społeczności bez tradycji pisanej. Meke nie jest jednym stałym układem; to szeroka forma performatywna, bliższa koncepcyjnie „fidżyjskiemu teatrowi tańca” niż jakiemukolwiek pojedynczemu stylowi tanecznemu, a różne wioski i regiony mają własne repertuary przekazywane z pokolenia na pokolenie wykonawców. Nauka wiejskiego meke tradycyjnie zajmowała lata praktyki, ponieważ ruchy, śpiew i znaczenie musiały być wiernie przekazywane od starszyzny młodszym wykonawcom.
Inne miejsca, inne role
W kulturze meke istnieją uznane kategorie wykonywane przez różne grupy — męskie tańce wojenne z maczugami lub włóczniami (czasem zwane meke wesi), kobiece tańce z wachlarzami z plecionych liści (seasea) oraz formy w pozycji siedzącej lub stojącej, kładące nacisk na ruch rąk i ramion, a nie na przemieszczanie się po scenie. Konkretne tańce, stroje i pieśni są często związane z daną wioską lub okazją, co częściowo tłumaczy, dlaczego programy pokazów kulturowych bywają różne — możesz zobaczyć inny wybór meke w zależności od tego, czyją społeczność oglądasz.
Meke i taniec z ogniem to nie ta sama tradycja
Łatwo jest wrzucić meke i pokaz ognia do jednego worka podczas wieczornego widowiska kulturowego, bo zwykle są programowane jedno po drugim, ale wywodzą się z zupełnie różnych tradycji. Meke to opowieść śpiewano-taneczna praktykowana w całych Fidżi, nieprzypisana do żadnej pojedynczej wyspy. Fidżyjskie chodzenie po ogniu (vilavilairevo) to dziedziczny rytuał charakterystyczny dla ludu Sawau z wyspy Beqa. Taniec z ogniowym nożem – w przeciwieństwie do nich – narodził się na Samoa i jest współczesną polinezyjską formą rozrywki, a nie tradycyjnym fidżyjskim zwyczajem. Dobrze prowadzone widowisko powinno jasno te różnice pokazać, zamiast serwować wszystkie trzy jako jeden nieodróżnialny „fidżyjski taniec ognia”.
Instrumenty stojące za tym występem
Meke tradycyjnie towarzyszą perkusja i śpiew, a nie wyłącznie instrumenty melodyczne — lali (rzeźbiony drewniany bęben szczelinowy) wyznacza rytm i sygnalizuje rozpoczęcie występu, a grupowe śpiewy wokalne prowadzą narrację. Wiele wieczorów kulturalnych skierowanych do turystów dodaje zespół smyczkowy grający na gitarze i instrumentach w stylu ukulele, by uzyskać bardziej współczesne, przystępne brzmienie między segmentami meke lub równolegle z nimi — to przyjemna muzyka, często o autentycznie wysokim kunszcie, ale w innym rejestrze niż tradycyjny, oparty na śpiewie meke, więc nie zakładaj, że piosenki zespołu smyczkowego, które słyszysz, to meke.
Co tak naprawdę przedstawiają tancerze
Meke często opowiada konkretną historię — legendę, wydarzenie historyczne, hołd dla wodza czy codzienny motyw, jak rybołówstwo lub sadzenie — wyrażoną poprzez zsynchronizowany ruch i zmiany formacji, a nie abstrakcyjny taniec. Kostiumy, od elementów z tkanego masi (kory drzewnej) po ozdoby z muszli i liści, dobierane są tak, by pasowały do opowiadanej historii, a nie wyłącznie dla efektu wizualnego. Jeśli pokaz zawiera jakiekolwiek wyjaśnienie, co dane meke przedstawia, warto zwrócić na nie uwagę — znaczenie jest zwykle znacznie ciekawsze niż sam spektakl choreografii.