TRADITIONELE DANS
Meke: Fiji's traditie van dans, zang en verhalen
Meke is de overkoepelende term voor Fijische dans, gezang en verhalenvertelling – en het is een werkelijk andere traditie dan de vuurshows die voor bezoekers rond Nadi worden opgevoerd.
Bekijk data voor de Fijische Vuurdans op GetYourGuide ↗Wat meke eigenlijk is
Meke is de algemene Fijische term voor een traditionele voorstelling die gezongen of voorgedragen poëzie, gechoreografeerde dans en verhalenvertelling combineert — historisch gebruikt om geschiedenis, legendes en belangrijke gebeurtenissen vast te leggen voor gemeenschappen zonder schriftelijke traditie. Een meke is geen vaststaande routine; het is een brede performancevorm, conceptueel dichter bij 'Fijisch danstheater' dan bij één enkele dansstijl, en verschillende dorpen en regio's hebben hun eigen repertoire dat generaties lang door performers wordt doorgegeven. Het leren van een dorps-meke kostte traditioneel jaren van oefening, omdat bewegingen, gezang en betekenis allemaal correct moesten worden overgedragen van ouderen op jongere performers.
Andere reisstijl, andere rollen
Binnen de meke bestaan erkende categorieën die door verschillende groepen worden uitgevoerd — oorlogsdansen van mannen met knuppels of speren (soms meke wesi genoemd), waaierdansen van vrouwen met geweven waaiers (seasea), en zittende of staande vormen die de nadruk leggen op hand- en armbewegingen in plaats van verplaatsing over de vloer. De specifieke dansen, kostuums en liederen zijn vaak verbonden aan een bepaald dorp of een bepaalde gelegenheid, wat mede verklaart waarom programma’s bij culturele shows kunnen verschillen — u kunt een andere selectie meke zien, afhankelijk van welke gemeenschap de voorstelling verzorgt.
Meke en vuurdansen zijn niet dezelfde traditie
Het is verleidelijk om meke en vuurlopen op één avond in één culturele show te combineren, omdat ze vaak achter elkaar worden geprogrammeerd, maar ze komen voort uit wezenlijk verschillende tradities. Meke is een vertelvorm met zang en dans die in heel Fiji wordt opgevoerd en niet aan één eiland is gebonden. Het Fijische vuurlopen (vilavilairevo) is een erfelijk ritueel dat specifiek is voor het Sawau-volk van Beqa Island. Vuurdans met messen daarentegen is ontstaan in Samoa en is een moderne Polynesische entertainmentvorm, helemaal geen traditioneel Fijisch gebruik. Een goed opgezette show maakt deze verschillen duidelijk in plaats van alle drie als één ongedifferentieerde “Fijische vuurdans” te presenteren.
De instrumenten achter de voorstelling
Meke wordt traditioneel begeleid door percussie en gezang in plaats van uitsluitend melodieuze instrumenten — de lali (een uitgeholde houten sleufdrum) wordt gebruikt om het ritme te zetten en het begin van een voorstelling aan te kondigen, terwijl groepsgezang het verhaal voortstuwt. Veel culturele avonden gericht op bezoekers voegen een strijkorkest toe met gitaar en ukelele-achtige instrumenten voor een eigentijdser, toegankelijker geluid tussen of naast de meke-segmenten — aangenaam om naar te luisteren en vaak met oprecht vakmanschap gespeeld, maar een ander register dan de traditionele, door gezang gedreven meke zelf. Ga er dus niet vanuit dat de nummers van het strijkorkest die je hoort de meke zijn.
Wat de dansers eigenlijk uitbeelden
Een meke vertelt vaak een specifiek verhaal — een legende, een historische gebeurtenis, een eerbetoon aan een stamhoofd, of een alledaags thema zoals vissen of planten — uitgedrukt door middel van gesynchroniseerde bewegingen en formatiewissels, eerder dan abstracte dans. Kostuums, van geweven masi (boomschorsdoek) tot schelpenornamenten en bladerwerk, worden gekozen om bij het vertelde verhaal te passen, niet louter voor het visuele effect. Als een voorstelling enige uitleg geeft over wat een bepaalde meke voorstelt, is het de moeite waard om op te letten — de betekenis is doorgaans het interessantste onderdeel, ver voorbij het spektakel van de choreografie zelf.